استان بوشهر در یک نگاه

                                    

استان بوشهر از شمال به استان خوزستان و قسمتی از کهکیلویه و بویراحمد، از جنوب به خلیج فارس و قسمتی از استان هرمزگان، از شرق به استان فارس و از غرب به خلیج فارس محدود است.

1-   موقعیت جغرا فیا یی

 

ا ستا ن بوشهر در جنوب غربی کشور و در فاصله 27 درجه و 17 د قیقه تا 30 درجه و 17

د قیقه عرض جغرافیایی و 50 د رجه و 8 د قیقه تا 52 د رجه و 58 د قیقه طول جغرا فیایی

واقع گرد یده است. این استان از شمال به استان خوزستا ن و کهکیلویه و بویراحمد، از جنوب خلیج فارس و استان هرمزگان، از شرق به استان فارس و از غرب به خلیج فارس محدود می شود.

 

 

2-   مساحت

استان بوشهر با 567/23167 کیلو متر مربع وسعت حدود 4/1 در صد مساحت کل کشور

را به خود اختصاص داده است. شهرستان دشتستان با 248/6366 کیلو متر مربع بزر گترین شهرستان استان بوشهر با 949/1441 کیلو متر مربع به عنوان کو چکترین شهرستان استان محسوب  می شوند.


استان بوشهر در یک نگاه

                                    

استان بوشهر از شمال به استان خوزستان و قسمتی از کهکیلویه و بویراحمد، از جنوب به خلیج فارس و قسمتی از استان هرمزگان، از شرق به استان فارس و از غرب به خلیج فارس محدود است.

                               

 

 

1-   موقعیت جغرا فیا یی

 

ا ستا ن بوشهر در جنوب غربی کشور و در فاصله 27 درجه و 17 د قیقه تا 30 درجه و 17

د قیقه عرض جغرافیایی و 50 د رجه و 8 د قیقه تا 52 د رجه و 58 د قیقه طول جغرا فیایی

واقع گرد یده است. این استان از شمال به استان خوزستا ن و کهکیلویه و بویراحمد، از جنوب خلیج فارس و استان هرمزگان، از شرق به استان فارس و از غرب به خلیج فارس محدود می شود.

 

 

2-   مساحت

استان بوشهر با 567/23167 کیلو متر مربع وسعت حدود 4/1 در صد مساحت کل کشور

را به خود اختصاص داده است. شهرستان دشتستان با 248/6366 کیلو متر مربع بزر گترین شهرستان استان بوشهر با 949/1441 کیلو متر مربع به عنوان کو چکترین شهرستان استان محسوب  می شوند.

تراکم نسبی جمعیت استان در سال 1380 معادل 35 نفر در کیلومتر مربع بوده که بالا ترین ان مربوط به شهرستان بوشهر با 142 نفر در کیلومترمربع و پایین ترین ان مربوط به شهرستان دشتی با 15 نفر در کیلومترمربع می باشد.

 

 

3-   تعداد بخش، شهر، دهستان

    

      استان بوشهر دارای 9 شهرستان به نام های بوشهر، تنگستان،دشتستان،

      د شتی، گنگان، د یر، گناوه ؛د یلم وجم است و از 19 بخش، 38 دهستان و 22

     شهر تشکیل گرد یده است.

 

  

      

                                                                   

4-   مذهب، زبان، گویش

 

بیش از 99 درصد ساکنین استان را مسلمان تشکیل می دهند که اکثریت انها نیز شیعه می باشند.حد ود 15% در صد از ساکنین استان بوشهر رااقلیت های دینی خصوصا زرتشتی تشکیل می دهند و تعداد اندکی هم کلیمی  و مسیحی در استان زندگی می کنند.زبان و گویش اکثر مردم استان می باشد.

    زبان عربی بعد از زبان فارسی رایج ترین زبان سا کنین شهرها و روستا های سا حلی می با شد. زبان ترکی نیز زبان رایج عشایر استان است.سرزمین بوشهر از جمله مناطقی است. که ریشه در اعصار کهن  تاریخ دارد.

قدیمی ترین نشانه های بدست امده از سکونت انسان در سرزمین بوشهربه عهد عیلامی وتمدن بین النهرین برمی گردد.در اوایل هزاره دوم قبل از میلاد سلسله جد یدی در عیلام ضهور نمود که برمنطقه وسیعی از دشتها  وجبال ،شا مل بخش مهمی از سواحل خلیج فارس وبوشهر حکو مت می کردند.در زمان مادها نیز که قومی اریایی نژاد بودند و در اغاز سده هشتم قبل از میلاد تشکیل دولت داده بودند سرزمین بوشهر جزء یکی از ایالتهای جنوب غربی ان دولت بوده ودر زمان حکومت او

وخشتره جزوساتراپ نشین چهاردهم دولت ماد بوده است.                               

درزمان هخامنشیان پس از انکه کوروش درسال 55 قبل از میلاد اخرین ماد را شکست داد،واز جمله پارس وسرزمین بوشهر را تصرف خود در اورد.

در دوره ساسانی و د ر زمان اردشیر بابکان شهر ((رام اردشیر)) در دو

فرسنگی بوشهر بنا

نهاده شد که اکنون خرابه های ان به نام ریشهر معروف است. با ظهور دین اسلام گسترش
ان به سوی سررمین ایران، استان بوشهر نیز تحت تاثیر این دین قرار گرفت. در زمان خلافت عمر بندر حنابه که خرابه های ان در غرب گناوه کنونی باقی است بدست عثمان بن ابی العاصی ثقفی تسخیر شد. در سال 22 هجری قمری(( شهرک)) مرزبان والی فارسی با لشکری عظیم به ریشهر رفت که بین او و عثمان جنگی سخت در گرفت که در نهایت شهرک کشته شد و ریشهر و سرزمینهای مجاور ان به تسخیر اعراب در امد.

در زمان امویان سواحل خلیج فارس از جمله سرزمین بوشهر توسط فرستادگان خلفا اداره می شد. فرمانروایی ال ابویه سرزمین های فارس و بوشهر جز قلمرو انان قرار داشت .بویه پسر فنا خسرو از اهالی دیلم بود که به خد مت ماکان بن کاکی سردار سپاه امیر نصر ساسانی درامد و پس از مدتی به سپاهیان مرداویچزیارتی پیوست. در اغاز سلسله صفویه پرتقالی ها بر تمام جزایر خلیج فارس حکومت می کردند و در سال 1031 هجری قمری شاه عباس با انگلیسی ها متحد شد و دست پرتقالی ها را از خلیج فارس کوتاه کرد. در زمان لطفعلی خان بو شهر مرکز عملیات وی قرار گرفته و قریب هشت هزار نفر از طریق بوشهر به بحرین رهسپار شد ند و موفق به تسخیر انجا گرد ید ند.

در دوره افشاریه ؛ نادر شاه برای تامین ارتبا ط جزایر با سواحل خلیج فارس در صددتاسیس

 

نیروی دریایی برامد و در سال 1147 هجری قمری لطیف خان را به کاپیتانی کل سواحل وبنادر

 

خلیج فارس انتخاب و اعزام کرد. در سا ل 1254 هجری قمری انگلیسی ها برای نخستین بار

 

به بهانه محا صره هرات توسط سپاه محمد شاه قاجار شهر بو شهر و جزیره خارگ را به

 

اشغال خود دراوردند که با مقاومت روحانیت اگاه زمان به رهبری ایت الله شیخ حسن  ال

 

عصفور روبه رو شدند. درسال 1273 هجری قمری بار دیگر متجاوزین انگلیسی به بوشهر

 

یورش بردند که این بار نیز با مقاومت شجاعانه مردم تنگستان به رهبری باقر خان تنگستانی

 

و احمد خان تنگستانی مواجه شدند. با وقوع جنگ جهانی اول بوشهر بار دیگر کانون یکی از

 

بحرانی ترین مناطق خاور میانه شد و مردم این دیار با قامتی افراشته علیه متجاوزین

 

خارجی قیام کرده و به رهبری شهید رئیسعلی دلواری ، شیخ حسین چاهکوتاهی و...

 

سالها با استعمارگران بیگانه نبرد کرده و جلو پیشروی انان از بو شهر به شیراز را گرفتند.در

 

هنگام بر پا یی انقلاب اسلامی مردم بوشهر با تقد یم کردن چندین شهید، دین خود را به

 

استقلال، ازادی وجمهوری اسلامی ادا کردند. مردم مبارز و اگاه بوشهر در هنگام جنگ نیز به

 

طور چشمگیر و گسترده در جبهه های حق علیه باطل حضور پیدا کردند و در خشکی و دریا با

 

متجاوزین ایران اسلامی به نبرد برخواستند و در این راه شهیدان بسیاری به انقلاب تقد یم

 

نمودند. روحشان شاد ، راهشان مستدام باد .

 

شهرستانهای استان بوشهر و مراکز آنها عبارتند از:

  • بوشهر( بندر بوشهر)
  • تنگستان (اهرم)
  • دشتستان( برازجان)
  • دشتی (خورموج)
  • دیر(بندر دیر)
  • دیلم(بندر دیلم)
  • کنگان(بندر کنگان)
  • گناوه (بندر گناوه)
  • جم

      سواحل استان بوشهر

 

 

 

 

 

طبیعت استان

استان بوشهر از دو بخش جلگه‌ای حاشیه ساحلی غربی و کوهستانی نوار شرقی منتهی الیه زاگرس جنوبی است.

ارتفاعات استان بوشهر که ادامه زاگرس فارس می‌باشد گچ‌ترش (رشته کوه) نام دارد. در نواحی جنوبی ارتفاعات به دریا نزدیک می‌شوند و به ارتفاعات نوکند مشهورند. قلل درانگ - کلات بوریال مند و کجور در رشته کوه کار یا کارتنگ سواحل تنگستان قرار دارند. مهمترین کوه‌های استان شامل: کوه خورموج (با ارتفاع ۱۸۶۰ مرتفع ترین قله استان بوشهر) در شهرستان دشتی، کوههای گیسکان (۱۶۰۰متر) و بزپر یا پشت پر (۱۴۲۰متر) در شرق برازجان، کوه سیاه (۱۵۰۰متر) در دشت پلنگ، کوه درنگ (۱۲۲۳متر) در شهرستان دیر، گچور (۱۶۰۳متر) و بوریال (۷۳۰متر) در تنگستان و ارتفاعات بوشکان و پازنان است.

جلگه ساحلی استان در امتداد رود دالکی و دهانه رود حله دارای ۷۰ کیلومتر و در امتداد رود مند دارای ۱۲۰ کیلومتر عرض می‌باشد. و اغلب خاک منطقه شور و قلیایی است.

حوزه آبریز استان: رود مند که علاوه بر رودخانه‌های استان فارس، رودخانه‌های شور خورموج - دشت پلنگ - سنا - باغان در استان همه به آن سرازیر می‌شوند. رود حله که از تلاقی رودخانه دالکی و شاپور تشکیل می‌شود. هر دو به خلیج فارس می‌ریزند. رودخانه‌های اهرم - دره آبداری و گپ و شور گناوه از رودخانه‌های فصلی استانند. نه چشمه آبگرم در پهنای استان قرار دارد.

چهار ناحیه طبیعی استان تحت حفاظت محیط زیست قرار دارند که شامل: منطقه حفاظت‌شده مند، منطقه حفاظت‌شده نای‌بند، منطقه حفاظت‌شده حله و پناهگاه حیات وحش کوه‌سیاه می‌باشد.

آب و هوای استان گرم و خشک و در نواحی ساحلی گرم و مرطوب است. حداکثر دمای مطلق آن ۵/۵۲ درجه سانتیگراد و حداقل آن ۱- درجه و دمای متوسط سالانه استان ۷/۲۵ درجه میباشد. میانگین بارش ۲۲۰ میلیمتر است. هوای آن ۷ماه گرم - ۲ماه معتدل تا سرد و ۳ماه معتدل تا گرم می‌باشد. چهارده باد محلی در این استان شناخته شده‌است.

 

تاریخچه استان

 

 

نقشه ای از سرزمین ایلام باستان (قرمز) و نواحی همسایه آن

قدیمی‌ترین نشانه‌های بدست آمده از سکونت در سرزمین بوشهر، به عهد عیلامی و تمدن بین‌النهرین برمی‌گردد. در زمان مادها در آغاز سده هشتم قبل از میلاد سرزمین بوشهر جزء یکی از ایالتهای جنوب غربی آن دولت بوده و در زمان حکومت هوخشتره جزو ساتراپ‌نشین چهاردهم دولت ماد بوده است. از دوره هخامنشیان آثار با ارزشی در اطراف شهر برازجان کشف شده است . در دوره ساسانیان و در زمان اردشیر بابکان شهر و رام اردشیری در دو فرسنگی شهر بوشهر بنا نهاده شد که اکنون خرابه‌های آن به نام ریشهر معروف است. شهر بوشهر در گذشته به اسامی لیان، ریشهر، راشهر، انطاکیه، بندر نادری یا ابوشهر نامیده می شده است. از اواخر قاجاریه تا سال ۱۳۱۶ کشور ایران به ۲۷ بخش تقسیم شده بود که بوشهر، بنادر و جزایر خلیج فارس یکی از این بخشها محسوب میگردید. از این سال در تقسیمات جدید کشوری، بوشهر و توابع آن یکی از شهرستانهای استان هفتم محسوب شده و جزء قلمرو استانداری فارس گردید. در سال ۱۳۳۹ تغییراتی در تقسیمات سیاسی کشور داده شد و بوشهر و توابع آن به نام فرمانداری کل بنادر و جزایر خلیج فارس به مرکزیت بوشهر از استان فارس جدا گردید. در اوایل دهه ۱۳۴۰ این فرمانداری کل و فرمانداری کل بنادر و جزایر دریای عمان تحت عنوان فرمانداری کل بنادر و جزایر خلیج فارس و دریای عمان ادغام گردید. در آذر ماه سال ۱۳۴۶ این فرمانداری کل به استان ساحلی تغییر نام یافت و بوشهر و توابع آن زیر نظر استانداری ساحلی به مرکزیت بندر عباس قرار گرفت. در آذر ماه سال ۱۳۴۹ شهرستانهای بوشهر و دشتستان تحت عنوان فرمانداری کل بوشهر از استان ساحلی منتزع گردید و نهایتاً در تاریخ ۹ مهرماه ۱۳۵۲ استان بوشهر با دو شهرستان بوشهر و دشتستان تشکیل و پس از آن تاکنون به ۹ شهرستان تقسیم شده است.

جمعیّت

جمعیّت و پراکندگی:استان بوشهر براساس سر شماری سال ۱۳۸۵ بالغ بر ۸۸۶٫۲۶۷ نفر جمعیّت دارد که ازاین مقدار، ۶۵٫۲ درصد در نقاط شهری و بقیه در نقاط روستایی سکونت داشته وکمتراز یک درصد آنان غیر ساکن هستند. ساختار جنسی و سنّی: در این استان در مقابل هر ۱۰۰ زن ۱۱۲ نفر مرد یعنی ۵۳٪ مرد در مقابل ۴۷٪ زن می‌باشد. جمعیت روستانشین ۳۵٪ و جمعیت شهرنشین ۶۵٪ می‌باشد. تراکم جمعیت استان در سال ۱۳۸۱ برابر با ۳۵ نفر در هر کیلومتر مربع می‌باشد. نرخ رشد متوسط جمعیت بین سالهای ۱۳۷۵ تا ۱۳۸۱ برابر با ۶/۱ درصد نسبت به پنج سال قبل ۷۵-۱۳۷۰ برابر با (۳۸/۱) در حال افزایش بوده‌است. این نرخ بین سالهای ۷۰-۱۳۶۵ برابر با ۵۵/۲ بوده‌است.[۳]

آمار جمعیّتی بعد از این قسمت همه از سرشماری ۱۳۷۵ گرفته شده‌اند و با آخرین سرشماری کشور مطابقت ندارند.

ساختار جنسی و سنّی: در این استان در مقابل هر ۱۰۰ زن ۱۰۴ نفر مرد وجود داشته‌است. این نسبت در بین اطفال کمتر از یک ساله برابر ۱۰۵ و در بین بزرگسالان (۶۵ساله و بیشتر) برابر ۱۰۷ بوده‌است.

وضع زناشویی:

در مهر ماه ۱۳۶۵ ش در بین جمعیّت ۱۰ ساله و بیشتر نقاط شهری استان بوشهر ۱/۵۶ درصد از مردان و ۴/۶۵ درصد از زنان، حداقل یک بار ازدواج کرده بودند. این نسبت در نقاط روستایی برای مردان ۳/۵۶ درصد و برای زنان ۶/۶۳ درصد بوده‌است. نسبت افراد هرگز ازدواج نکرده در جمعیت ده ساله و بیشتر در نقاط شهری، برای مردان ۹/۴۱ درصد و برای زنان ۱/۳۳ درصد و درنقاط روستایی، برای مردان ۳/۴۲ درصد و برای زنان ۱/۳۵ درصد بوده‌است.

مهاجرت :

منطقه بوشهر به لحاظ موقعیت سوق الجیشی و وجود شرکت‌های بزرگ نفتی واجرای طرح‌های صنعتی بزرگ مانند نیروگاه اتمی بوشهر و کشتی سازی، نیروی انسانی فعال استان‌های مجاور و مناطق دیگر را به خود جذب کرده‌است. درداخل منطقه نیز جابجایی جمعیّت افزایش یافته‌است، زیرا به علّت کمبود امکانات کشاورز بویژه کمبود آب و زمینهای مورد نیاز و نبودن امکانات رفاهی و نیز پایین بودن سطح درآمد کشاورزان، مهاجرت روستائیان به شهرهای استان شدت گرفته‌است. به علّت نزدیک بودن این استان به شیخ نشینهای خلیج فارس، عدّه‌ای از اهالی منطقه، برای کار و امرار معاش به کشورهای واقع در کرانه خلیج فارس ودریای عمان مهاجرت کرده‌اند.

نژاد :

با توجه به کشفیات باستانشناسی و مدارک مکتوب تاریخی، معلوم گردیده‌است که بخش‌های گوناگون ایران از جمله استان بوشهر سکونتگاه نژادها و گروههای گوناگونی بوده‌است. پیش از ورود و استقرار آریائیان در منطقه بوشهر، نژادهادی بومی دراین سامان می‌زیسته‌اند و مدارکی که از عصر حجر، کاکولیتیک و برنز (مفرغ) قدیم باقی مانده‌است بر این قضیه گواهی می‌دهد که علاوه بر نژاد مدیترانه‌ای، نژادهای دیگر مانند :دراویدی، سیاه پوست، سامی، عیلامی، سومری، نوردیک، عرب، لر و بهبهانی درسرزمین بوشهر سکونت داشته‌اند و یا به مرور به این منطقه مهاجرت کرده‌اند. و فرهنگهای متفاوتی درآنجا با هم اختلاط یافته‌است[

زبان و گویش‌ها

نوشتار اصلی: گویش بوشهری

بیشتر مردم استان بوشهر به زبان فارسی وبا گویش محلی بوشهری تکلم می‌کنند. لهجه‌ها در روستاها بیشتر از شهرها تنوع دارد. برخی از اهالی جزیره شیف و بنادر کنگان و عسلویه نیز به زبان عربی صحبت می‌کنند. فارسی در منطقه بوشهر با گویشهای بردستانی، گویش دشتی، گویش تنگستانی و گویش کازرونی و گویش اچمی گفتگو می‌شود. مردم سواحل خلیج فارس و جزایر آن به گویشی صحبت می‌کنند که رگه‌هایی از گویشها و زبانهای شبانکاره ای، بلوچی، کردی، ترکمنی و برخی واژه‌های انگلیسی، هلندی، پرتقالی، هندی و عربی را داراست ولی استخوان بندی و ریشه آن فارسی است.مردم شهرستان‌های شمالی استان مانند دیلم، گناوه و دشتستان عمدتا به گویش لری و مردم شهرستان‌های جنوبی مانند جم و قسمت‌هایی از کنگان و دیر نیز به فارسی لهجه دار صحبت می‌کنند.

دین

بیشتر اهالی استان را پیروان اسلام تشکیل می‌دهند(اعم از شیعه یا سنی).ضمن این که گروه‌هایی چند از اقلیت‌های دینی زرتشتی، مسیحی و یهودی[نیازمند منبع] نیز در این استان زندگی می‌کنند.البته اقلیت‌های موجود دراین منطقه عمدتا از افراد مهاجری هستند که بر حسب ضرورت شغلی در این نقاط(بیشتر در بوشهر، جم و عسلویه) مسکن گزیده‌اند.اهل سنت بوشهر نیز بیشتر در قسمت‌های جنوبی استان زندگی می‌کنند(به ویژه در شهرستان کنگان).

اقتصاد

اقتصاد استان به بخش‌های کشاورزی، دامداری، شیلات و تا حدودی به صنعت متکی است. این استان از نظر تولید خرما یکی از استانهای مهم کشور می‌باشد علاوه بر این صید ماهی یکی از مهمترین فعالیتهای اقتصادی مردم این استان را تشکیل می‌دهد. صنایع این استان نیز به دو بخش صنایع دستی و ماشینی تقسیم می‌شوند و مهمترین آنها را صنایع کشتی و لنج سازی، توربافی، کوزه، سفال و... تشکیل می‌دهد. به غیر از شرکت ملی صنایع دریایی و نیروگاه اتمی مالکیت صنایع استان عمدتاً به بخش خصوصی تعلق دارد.

صنایع

بوشهر، پیش از بسیاری از شهرهای مهم ایران دارای صنایع جدیدی از قبیل یخ سازی و برق بوده‌است. مردم بوشهر از اولین ایرانیانی بودند که با مجله و روزنامه آشنا شدند. یکی از نخستین شهرهایی که کارخانه چاپ سنگی را وارد کرد، بوشهر بود؛ از همین رو در بوشهر روزنامه‌های زیادی همچون «مظفری»، «خلیج ایران» و «ندای جنوب» به چاپ و نشر می‌رسید.

هم اکنون استان بوشهر با توجّه به موقعیت استراتژیک خود و داشتن منابع و صنایع مختلفی نظیر نفت و گاز، بویژه میدانهای گازی پارس جنوبی در عسلویه و کنگان و پارس شمالی در دیر، بردخون و شهرستان دشتی به عنوان بزرگ‌ترین منبع مستقل گازی در جهان و وجود پالایشگاه عظیم گاز در جم و نیز دارا بودن یکی از مهم‌ترین ترمینال‌های صادرات نفت خام جهان در جزیره خارک و همچنین اجرای طرح‌های کلان صنعتی از قبیل نیروگاه اتمی بوشهر، کشتی سازی و مانند اینها، انتظار می‌رود در آینده‌ای نزدیک، سیمای خود را به‌عنوان یکی از مناطق مهم صنعتی و اقتصادی جهان تغییر دهد.

نیروگاهها

نیروگاه های‌ گازی‌ تولید برق‌ کنگان‌، بوشهر، خارک‌ و نیروگاه‌ اتمی‌ بوشهر‏، که‌ در صورت‌ بهره‌برداری، بیش‌ از هزار مگاوات‌ برق‌ در فاز اول‌ تولید و به‌ ظرفیت‌ تولید برق‌ کشور می‌افزاید، توان‌ فعلی‌ و اصلی‌ تولید انرژی‌ استان‌ را شامل‌ می‌گردد.

حمل و نقل

راه هوایی

استان بوشهر دارای پنج فرودگاه در شهرهای بوشهر، خارک، عسلویه، بندر امام حسن و جم می‌باشد‎؛ که از این میان، فرودگاه بندر بوشهر جزو سه فرودگاه قدیمی کشور می باشد.ارتباط شهرهای بوشهر و عسلویه با کشورهای حاشیه خلیج فارس به صورت هوایی تعریف شده است.هم اکنون کار مطالعات احداث فرودگاه جدید بوشهر آغاز شده‌است و قرار است این فرودگاه در 25 کیلومتری بندر بوشهر با پنج هزار هکتار وسعت ایجاد گردد.احداث این فرودگاه نیاز 100 سال آینده استان بوشهر را برطرف می‌نماید.فرودگاه جدید بوشهر به گونه‌ای جانمایی شده‌است که در مرکز شش شهر گناوه، برازجان، دلوار، خورموج، اهرم و بوشهر قرار گرفته‌است.

شبکه‌ راه‌های‌ زمینی

عمده‌ترین‌ شبکه‌ راه‌های‌ زمینی‌ استان‌ عبارتند از:

به‌ منظور تسهیل‌ ارتباطات‌ زمینی‌ استان‌ در حال‌ حاضر پروژه‌های‌ بزرگراه‌ جم‌ ـ فیروزآباد، بزرگراه‌ بوشهر ـ شیراز از محور برازجان‌ و جاده‌ اهرم‌ ـ فراشبند و بزرگراه‌ درون‌ استان‌ چغادک‌ ـ عسلویه‌ در حال‌ انجام‌ می‌باشد.

شبکه‌ راه‌آهن‌

مطالعات‌ اجرای‌ پروژه‌ راه‌آهن‌ شیراز ـ بوشهر به‌ پایان‌ رسیده‌ و براساس‌ برنامه‌های‌ ارائه‌ شده‌، این‌ استان‌ از طریق‌ محورفیروزآباد ـ بوشهر به‌ شبکه‌ راه‌آهن‌ سراسری‌ ملحق‌ خواهد شد.طول این مسیر647 کیلومتر است که حدود 300 کیلومتر از آن در حوزه استان بوشهر قرار داشته و در 12 قطعه اجرا خواهد شد.هم اکنون دو قطعه از این قطعات و به طول 100 کیلومتر دردست احداث است. دو قطعه دیگر از این خط آهن نیز به طول 95 کیلومتر در استان فارس در دست احداث می‌باشد.

بنادر

مهم ترین‌ بنادر استان‌ شامل‌ بندر بوشهر، بندر گناوه‌، بندر دیلم‌، بندر ریگ‌، بندر دیر، بندر کنگان‌، بندر نخل تقی‌، بندر عسلویه‌ و بندر عامری‌ می‌باشد. بندر بوشهر با دارا بودن‌ ۷ پست‌ اسکله‌ به‌ طول‌ بیش‌ از ۱۱۷۰ متر، ظرفیت‌ پذیرش‌ کشتی‌های‌ پانزده‌ هزار تنی و تخلیه‌ و بارگیری‌ بیش‌ از ۳ میلیون‌ تن‌ کالا در سال‌ را دارد. این‌ بندر دارای‌ فضایی‌ بالغ‌ بر ۳۷ هزار مترمربع‌ انبار سرپوشیده‌ می‌باشد. اسکله‌ مسافرتی والفجر نیز به‌ جابجایی‌ بار و مسافر میان‌ این‌ استان‌ و کشورهای‌ حاشیه‌ خلیج‌ فارس‌ می‌پردازد.

ره‌آورد :

بناهای تاریخی استان بوشهر :

 

 

جاهای دیدنی استان بوشهر :

باستانی سیراف

بادگیر سیراف

چهره‌های سرشناس :

دینی:

  آیت الله حاج آقا حسین پورفاطمی از سادات با کرامت کاکی

 

ادبی :

هنری :

  • همایون خرم، نوازنده ویولن، موسیقی‌دان و آهنگ‌ساز سرشناس و پژوهشگر موسیقی ایرانی
  • محسن شریفیان، خواننده و آهنگساز و مولف چند کتاب در زمینهٔ موسیقی محلی وتاریخ موسیقی محلی بوشهر
  • حسین کشتکار بوشهری، خواننده
  • رحیم پوردرخش، خواننده و آهنگساز
  • اصغر قربانی، استاد برجسته موسیقی

فرهنگی اجتماعی :

ورزش :

تیم‌های استان در لیگ‌های برتر :

فوتبال:شاهین پارس جنوبی بوشهر

شهرک‌های صنعتی :

در این استان ۱۰ شهرک صنعتی با مساحتی بالغ بر ۱۴۰۰ هکتار وجود دارد. وضعیت شهرک‌ها و نواحی صنعتی در سطح استان بوشهر به شکل زیر است:

  • شهرک صنعتی شماره ۱ بوشهر در ناحیه صنعتی چغادک (بوشهر)
  • شهرک صنعتی شماره ۲ بوشهر در ناحیه صنعتی گزبلند (دشتستان)
  • شهرک صنعتی برازجان
  • شهرک صنعتی اهرم
  • شهرک صنعتی دلوار
  • ناحیه صنعتی بنه گز در تنگستان
  • شهرک صنعتی دیلم در ناحیه صنعتی بویرات (دیلم)
  • شهرک صنعتی بندر ریگ در ناحیه صنعتی عربی (دشتی)
  • شهرک صنعتی خور موج، دیر، کنگان و گناوه، دلوار در ناحیه صنعتی لمبدان (دیر)

مناطق ویژه اقتصادی :

مراکز آموزش عالی و دانشگاه‌ها :

۲۸ مرکز آموزش عالی، مراکز آموزش فنی و حرفه‌ای و مؤسسات تحقیقاتی، نقش مهمی در تأمین نیروی انسانی متخصص مورد نیاز بخش‌های اقتصادی استان و مناطق همجوار ایفا می‌کنند که مهمترین آن‌ها عبارتند از:

  • دانشگاه پیام نور بوشهر
  • دانشگاه خلیج‌فارس
  • دانشگاه علوم پزشکی بوشهر
  • دانشگاه آزاد اسلامی واحد تحصیلات تکمیلی بوشهر
  • دانشگاه آزاد اسلامی واحد عالی شهر
  • دانشگاه آزاد اسلامی برازجان
  • دانشگاه آزاد اسلامی اهرم
  • دانشگاه آزاد اسلامی دلوار
  • دانشگاه آزاد اسلامی خارک
  • دانشگاه پیام نور برازجان
  • دانشگاه آزاد اسلامی خور موج
  • دانشگاه آزاد اسلامی گناوه
  • دانشگاه پیام نور گناوه
  • دانشگاه پیام نور خور موج
  • دانشگاه پیام نور بندر دیر
  • دانشگاه پیام نور اهرم
  • دانشگاه پیام نور بندر عسلویه
  • دانشگاه پیام نور بندر کنگان
  • دانشگاه پیام نور جم
  • دانشگاه آزاد اسلامی بندر دیر
  • مرکز مدیریت آموزش و پرورش
  • مرکز آموزش کشتیرانی
  • دانشگاه جامع علمی کاربردی بوشهر
  • مرکز آموزش عالی شیلات
  • دانشگاه جامع علمی کاربردی کنگان
  • دانشگاه جامع علمی کاربردی عسلویه
  • مرکز آموزش عالی و فنی و حرفه‌ای پسرانه امام خامنه‌ای
  • مرکز آموزش عالی و فنی و حرفه‌ای دخترانه الزهرا
  • مرکز تربیت معلم بنت الهدی
  • مرکز آموزش عالی خرد

منابع :

 

  1. خبرگزاری فارس: رئیس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی کنگان: استان بوشهر ۷۰۷ کیلومتر مرز مشترک با خلیج فارس دارد. ۹۰/۰۱/۳۱
  2. معرفی استان بوشهر معاونت برنامه‌ریزی استان بوشهر
  3. جغرافیای طبیعی و انسانی بوشهر، عبدالحسین کنین، تهران: طلوع دانش (۱۳۸۷)، ص ۴۹ - ۵۳.

پیوند به بیرون :

 

تقدیم به استاد محترم خانم مهندس فراهانی

دانشجویی کارشناسی معماری یاسر پیکار

استان بوشهر در یک نگاه

                                    

استان بوشهر از شمال به استان خوزستان و قسمتی از کهکیلویه و بویراحمد، از جنوب به خلیج فارس و قسمتی از استان هرمزگان، از شرق به استان فارس و از غرب به خلیج فارس محدود است.

                               

 

 

1-   موقعیت جغرا فیا یی

 

ا ستا ن بوشهر در جنوب غربی کشور و در فاصله 27 درجه و 17 د قیقه تا 30 درجه و 17

د قیقه عرض جغرافیایی و 50 د رجه و 8 د قیقه تا 52 د رجه و 58 د قیقه طول جغرا فیایی

واقع گرد یده است. این استان از شمال به استان خوزستا ن و کهکیلویه و بویراحمد، از جنوب خلیج فارس و استان هرمزگان، از شرق به استان فارس و از غرب به خلیج فارس محدود می شود.

 

 

2-   مساحت

استان بوشهر با 567/23167 کیلو متر مربع وسعت حدود 4/1 در صد مساحت کل کشور

را به خود اختصاص داده است. شهرستان دشتستان با 248/6366 کیلو متر مربع بزر گترین شهرستان استان بوشهر با 949/1441 کیلو متر مربع به عنوان کو چکترین شهرستان استان محسوب  می شوند.

تراکم نسبی جمعیت استان در سال 1380 معادل 35 نفر در کیلومتر مربع بوده که بالا ترین ان مربوط به شهرستان بوشهر با 142 نفر در کیلومترمربع و پایین ترین ان مربوط به شهرستان دشتی با 15 نفر در کیلومترمربع می باشد.

 

 

3-   تعداد بخش، شهر، دهستان

    

      استان بوشهر دارای 9 شهرستان به نام های بوشهر، تنگستان،دشتستان،

      د شتی، گنگان، د یر، گناوه ؛د یلم وجم است و از 19 بخش، 38 دهستان و 22

     شهر تشکیل گرد یده است.

 

  

      

                                                                   

4-   مذهب، زبان، گویش

 

بیش از 99 درصد ساکنین استان را مسلمان تشکیل می دهند که اکثریت انها نیز شیعه می باشند.حد ود 15% در صد از ساکنین استان بوشهر رااقلیت های دینی خصوصا زرتشتی تشکیل می دهند و تعداد اندکی هم کلیمی  و مسیحی در استان زندگی می کنند.زبان و گویش اکثر مردم استان می باشد.

    زبان عربی بعد از زبان فارسی رایج ترین زبان سا کنین شهرها و روستا های سا حلی می با شد. زبان ترکی نیز زبان رایج عشایر استان است.سرزمین بوشهر از جمله مناطقی است. که ریشه در اعصار کهن  تاریخ دارد.

قدیمی ترین نشانه های بدست امده از سکونت انسان در سرزمین بوشهربه عهد عیلامی وتمدن بین النهرین برمی گردد.در اوایل هزاره دوم قبل از میلاد سلسله جد یدی در عیلام ضهور نمود که برمنطقه وسیعی از دشتها  وجبال ،شا مل بخش مهمی از سواحل خلیج فارس وبوشهر حکو مت می کردند.در زمان مادها نیز که قومی اریایی نژاد بودند و در اغاز سده هشتم قبل از میلاد تشکیل دولت داده بودند سرزمین بوشهر جزء یکی از ایالتهای جنوب غربی ان دولت بوده ودر زمان حکومت او

وخشتره جزوساتراپ نشین چهاردهم دولت ماد بوده است.                               

درزمان هخامنشیان پس از انکه کوروش درسال 55 قبل از میلاد اخرین ماد را شکست داد،واز جمله پارس وسرزمین بوشهر را تصرف خود در اورد.

در دوره ساسانی و د ر زمان اردشیر بابکان شهر ((رام اردشیر)) در دو

فرسنگی بوشهر بنا

نهاده شد که اکنون خرابه های ان به نام ریشهر معروف است. با ظهور دین اسلام گسترش
ان به سوی سررمین ایران، استان بوشهر نیز تحت تاثیر این دین قرار گرفت. در زمان خلافت عمر بندر حنابه که خرابه های ان در غرب گناوه کنونی باقی است بدست عثمان بن ابی العاصی ثقفی تسخیر شد. در سال 22 هجری قمری(( شهرک)) مرزبان والی فارسی با لشکری عظیم به ریشهر رفت که بین او و عثمان جنگی سخت در گرفت که در نهایت شهرک کشته شد و ریشهر و سرزمینهای مجاور ان به تسخیر اعراب در امد.

در زمان امویان سواحل خلیج فارس از جمله سرزمین بوشهر توسط فرستادگان خلفا اداره می شد. فرمانروایی ال ابویه سرزمین های فارس و بوشهر جز قلمرو انان قرار داشت .بویه پسر فنا خسرو از اهالی دیلم بود که به خد مت ماکان بن کاکی سردار سپاه امیر نصر ساسانی درامد و پس از مدتی به سپاهیان مرداویچزیارتی پیوست. در اغاز سلسله صفویه پرتقالی ها بر تمام جزایر خلیج فارس حکومت می کردند و در سال 1031 هجری قمری شاه عباس با انگلیسی ها متحد شد و دست پرتقالی ها را از خلیج فارس کوتاه کرد. در زمان لطفعلی خان بو شهر مرکز عملیات وی قرار گرفته و قریب هشت هزار نفر از طریق بوشهر به بحرین رهسپار شد ند و موفق به تسخیر انجا گرد ید ند.

در دوره افشاریه ؛ نادر شاه برای تامین ارتبا ط جزایر با سواحل خلیج فارس در صددتاسیس

 

نیروی دریایی برامد و در سال 1147 هجری قمری لطیف خان را به کاپیتانی کل سواحل وبنادر

 

خلیج فارس انتخاب و اعزام کرد. در سا ل 1254 هجری قمری انگلیسی ها برای نخستین بار

 

به بهانه محا صره هرات توسط سپاه محمد شاه قاجار شهر بو شهر و جزیره خارگ را به

 

اشغال خود دراوردند که با مقاومت روحانیت اگاه زمان به رهبری ایت الله شیخ حسن  ال

 

عصفور روبه رو شدند. درسال 1273 هجری قمری بار دیگر متجاوزین انگلیسی به بوشهر

 

یورش بردند که این بار نیز با مقاومت شجاعانه مردم تنگستان به رهبری باقر خان تنگستانی

 

و احمد خان تنگستانی مواجه شدند. با وقوع جنگ جهانی اول بوشهر بار دیگر کانون یکی از

 

بحرانی ترین مناطق خاور میانه شد و مردم این دیار با قامتی افراشته علیه متجاوزین

 

خارجی قیام کرده و به رهبری شهید رئیسعلی دلواری ، شیخ حسین چاهکوتاهی و...

 

سالها با استعمارگران بیگانه نبرد کرده و جلو پیشروی انان از بو شهر به شیراز را گرفتند.در

 

هنگام بر پا یی انقلاب اسلامی مردم بوشهر با تقد یم کردن چندین شهید، دین خود را به

 

استقلال، ازادی وجمهوری اسلامی ادا کردند. مردم مبارز و اگاه بوشهر در هنگام جنگ نیز به

 

طور چشمگیر و گسترده در جبهه های حق علیه باطل حضور پیدا کردند و در خشکی و دریا با

 

متجاوزین ایران اسلامی به نبرد برخواستند و در این راه شهیدان بسیاری به انقلاب تقد یم

 

نمودند. روحشان شاد ، راهشان مستدام باد .

 

شهرستانهای استان بوشهر و مراکز آنها عبارتند از:

  • بوشهر( بندر بوشهر)
  • تنگستان (اهرم)
  • دشتستان( برازجان)
  • دشتی (خورموج)
  • دیر(بندر دیر)
  • دیلم(بندر دیلم)
  • کنگان(بندر کنگان)
  • گناوه (بندر گناوه)
  • جم

      سواحل استان بوشهر

 

 

 

 

 

طبیعت استان

استان بوشهر از دو بخش جلگه‌ای حاشیه ساحلی غربی و کوهستانی نوار شرقی منتهی الیه زاگرس جنوبی است.

ارتفاعات استان بوشهر که ادامه زاگرس فارس می‌باشد گچ‌ترش (رشته کوه) نام دارد. در نواحی جنوبی ارتفاعات به دریا نزدیک می‌شوند و به ارتفاعات نوکند مشهورند. قلل درانگ - کلات بوریال مند و کجور در رشته کوه کار یا کارتنگ سواحل تنگستان قرار دارند. مهمترین کوه‌های استان شامل: کوه خورموج (با ارتفاع ۱۸۶۰ مرتفع ترین قله استان بوشهر) در شهرستان دشتی، کوههای گیسکان (۱۶۰۰متر) و بزپر یا پشت پر (۱۴۲۰متر) در شرق برازجان، کوه سیاه (۱۵۰۰متر) در دشت پلنگ، کوه درنگ (۱۲۲۳متر) در شهرستان دیر، گچور (۱۶۰۳متر) و بوریال (۷۳۰متر) در تنگستان و ارتفاعات بوشکان و پازنان است.

جلگه ساحلی استان در امتداد رود دالکی و دهانه رود حله دارای ۷۰ کیلومتر و در امتداد رود مند دارای ۱۲۰ کیلومتر عرض می‌باشد. و اغلب خاک منطقه شور و قلیایی است.

حوزه آبریز استان: رود مند که علاوه بر رودخانه‌های استان فارس، رودخانه‌های شور خورموج - دشت پلنگ - سنا - باغان در استان همه به آن سرازیر می‌شوند. رود حله که از تلاقی رودخانه دالکی و شاپور تشکیل می‌شود. هر دو به خلیج فارس می‌ریزند. رودخانه‌های اهرم - دره آبداری و گپ و شور گناوه از رودخانه‌های فصلی استانند. نه چشمه آبگرم در پهنای استان قرار دارد.

چهار ناحیه طبیعی استان تحت حفاظت محیط زیست قرار دارند که شامل: منطقه حفاظت‌شده مند، منطقه حفاظت‌شده نای‌بند، منطقه حفاظت‌شده حله و پناهگاه حیات وحش کوه‌سیاه می‌باشد.

آب و هوای استان گرم و خشک و در نواحی ساحلی گرم و مرطوب است. حداکثر دمای مطلق آن ۵/۵۲ درجه سانتیگراد و حداقل آن ۱- درجه و دمای متوسط سالانه استان ۷/۲۵ درجه میباشد. میانگین بارش ۲۲۰ میلیمتر است. هوای آن ۷ماه گرم - ۲ماه معتدل تا سرد و ۳ماه معتدل تا گرم می‌باشد. چهارده باد محلی در این استان شناخته شده‌است.

 

تاریخچه استان

 

 

نقشه ای از سرزمین ایلام باستان (قرمز) و نواحی همسایه آن

قدیمی‌ترین نشانه‌های بدست آمده از سکونت در سرزمین بوشهر، به عهد عیلامی و تمدن بین‌النهرین برمی‌گردد. در زمان مادها در آغاز سده هشتم قبل از میلاد سرزمین بوشهر جزء یکی از ایالتهای جنوب غربی آن دولت بوده و در زمان حکومت هوخشتره جزو ساتراپ‌نشین چهاردهم دولت ماد بوده است. از دوره هخامنشیان آثار با ارزشی در اطراف شهر برازجان کشف شده است . در دوره ساسانیان و در زمان اردشیر بابکان شهر و رام اردشیری در دو فرسنگی شهر بوشهر بنا نهاده شد که اکنون خرابه‌های آن به نام ریشهر معروف است. شهر بوشهر در گذشته به اسامی لیان، ریشهر، راشهر، انطاکیه، بندر نادری یا ابوشهر نامیده می شده است. از اواخر قاجاریه تا سال ۱۳۱۶ کشور ایران به ۲۷ بخش تقسیم شده بود که بوشهر، بنادر و جزایر خلیج فارس یکی از این بخشها محسوب میگردید. از این سال در تقسیمات جدید کشوری، بوشهر و توابع آن یکی از شهرستانهای استان هفتم محسوب شده و جزء قلمرو استانداری فارس گردید. در سال ۱۳۳۹ تغییراتی در تقسیمات سیاسی کشور داده شد و بوشهر و توابع آن به نام فرمانداری کل بنادر و جزایر خلیج فارس به مرکزیت بوشهر از استان فارس جدا گردید. در اوایل دهه ۱۳۴۰ این فرمانداری کل و فرمانداری کل بنادر و جزایر دریای عمان تحت عنوان فرمانداری کل بنادر و جزایر خلیج فارس و دریای عمان ادغام گردید. در آذر ماه سال ۱۳۴۶ این فرمانداری کل به استان ساحلی تغییر نام یافت و بوشهر و توابع آن زیر نظر استانداری ساحلی به مرکزیت بندر عباس قرار گرفت. در آذر ماه سال ۱۳۴۹ شهرستانهای بوشهر و دشتستان تحت عنوان فرمانداری کل بوشهر از استان ساحلی منتزع گردید و نهایتاً در تاریخ ۹ مهرماه ۱۳۵۲ استان بوشهر با دو شهرستان بوشهر و دشتستان تشکیل و پس از آن تاکنون به ۹ شهرستان تقسیم شده است.

جمعیّت

جمعیّت و پراکندگی:استان بوشهر براساس سر شماری سال ۱۳۸۵ بالغ بر ۸۸۶٫۲۶۷ نفر جمعیّت دارد که ازاین مقدار، ۶۵٫۲ درصد در نقاط شهری و بقیه در نقاط روستایی سکونت داشته وکمتراز یک درصد آنان غیر ساکن هستند. ساختار جنسی و سنّی: در این استان در مقابل هر ۱۰۰ زن ۱۱۲ نفر مرد یعنی ۵۳٪ مرد در مقابل ۴۷٪ زن می‌باشد. جمعیت روستانشین ۳۵٪ و جمعیت شهرنشین ۶۵٪ می‌باشد. تراکم جمعیت استان در سال ۱۳۸۱ برابر با ۳۵ نفر در هر کیلومتر مربع می‌باشد. نرخ رشد متوسط جمعیت بین سالهای ۱۳۷۵ تا ۱۳۸۱ برابر با ۶/۱ درصد نسبت به پنج سال قبل ۷۵-۱۳۷۰ برابر با (۳۸/۱) در حال افزایش بوده‌است. این نرخ بین سالهای ۷۰-۱۳۶۵ برابر با ۵۵/۲ بوده‌است.[۳]

آمار جمعیّتی بعد از این قسمت همه از سرشماری ۱۳۷۵ گرفته شده‌اند و با آخرین سرشماری کشور مطابقت ندارند.

ساختار جنسی و سنّی: در این استان در مقابل هر ۱۰۰ زن ۱۰۴ نفر مرد وجود داشته‌است. این نسبت در بین اطفال کمتر از یک ساله برابر ۱۰۵ و در بین بزرگسالان (۶۵ساله و بیشتر) برابر ۱۰۷ بوده‌است.

وضع زناشویی:

در مهر ماه ۱۳۶۵ ش در بین جمعیّت ۱۰ ساله و بیشتر نقاط شهری استان بوشهر ۱/۵۶ درصد از مردان و ۴/۶۵ درصد از زنان، حداقل یک بار ازدواج کرده بودند. این نسبت در نقاط روستایی برای مردان ۳/۵۶ درصد و برای زنان ۶/۶۳ درصد بوده‌است. نسبت افراد هرگز ازدواج نکرده در جمعیت ده ساله و بیشتر در نقاط شهری، برای مردان ۹/۴۱ درصد و برای زنان ۱/۳۳ درصد و درنقاط روستایی، برای مردان ۳/۴۲ درصد و برای زنان ۱/۳۵ درصد بوده‌است.

مهاجرت :

منطقه بوشهر به لحاظ موقعیت سوق الجیشی و وجود شرکت‌های بزرگ نفتی واجرای طرح‌های صنعتی بزرگ مانند نیروگاه اتمی بوشهر و کشتی سازی، نیروی انسانی فعال استان‌های مجاور و مناطق دیگر را به خود جذب کرده‌است. درداخل منطقه نیز جابجایی جمعیّت افزایش یافته‌است، زیرا به علّت کمبود امکانات کشاورز بویژه کمبود آب و زمینهای مورد نیاز و نبودن امکانات رفاهی و نیز پایین بودن سطح درآمد کشاورزان، مهاجرت روستائیان به شهرهای استان شدت گرفته‌است. به علّت نزدیک بودن این استان به شیخ نشینهای خلیج فارس، عدّه‌ای از اهالی منطقه، برای کار و امرار معاش به کشورهای واقع در کرانه خلیج فارس ودریای عمان مهاجرت کرده‌اند.

نژاد :

با توجه به کشفیات باستانشناسی و مدارک مکتوب تاریخی، معلوم گردیده‌است که بخش‌های گوناگون ایران از جمله استان بوشهر سکونتگاه نژادها و گروههای گوناگونی بوده‌است. پیش از ورود و استقرار آریائیان در منطقه بوشهر، نژادهادی بومی دراین سامان می‌زیسته‌اند و مدارکی که از عصر حجر، کاکولیتیک و برنز (مفرغ) قدیم باقی مانده‌است بر این قضیه گواهی می‌دهد که علاوه بر نژاد مدیترانه‌ای، نژادهای دیگر مانند :دراویدی، سیاه پوست، سامی، عیلامی، سومری، نوردیک، عرب، لر و بهبهانی درسرزمین بوشهر سکونت داشته‌اند و یا به مرور به این منطقه مهاجرت کرده‌اند. و فرهنگهای متفاوتی درآنجا با هم اختلاط یافته‌است[

زبان و گویش‌ها

نوشتار اصلی: گویش بوشهری

بیشتر مردم استان بوشهر به زبان فارسی وبا گویش محلی بوشهری تکلم می‌کنند. لهجه‌ها در روستاها بیشتر از شهرها تنوع دارد. برخی از اهالی جزیره شیف و بنادر کنگان و عسلویه نیز به زبان عربی صحبت می‌کنند. فارسی در منطقه بوشهر با گویشهای بردستانی، گویش دشتی، گویش تنگستانی و گویش کازرونی و گویش اچمی گفتگو می‌شود. مردم سواحل خلیج فارس و جزایر آن به گویشی صحبت می‌کنند که رگه‌هایی از گویشها و زبانهای شبانکاره ای، بلوچی، کردی، ترکمنی و برخی واژه‌های انگلیسی، هلندی، پرتقالی، هندی و عربی را داراست ولی استخوان بندی و ریشه آن فارسی است.مردم شهرستان‌های شمالی استان مانند دیلم، گناوه و دشتستان عمدتا به گویش لری و مردم شهرستان‌های جنوبی مانند جم و قسمت‌هایی از کنگان و دیر نیز به فارسی لهجه دار صحبت می‌کنند.

دین

بیشتر اهالی استان را پیروان اسلام تشکیل می‌دهند(اعم از شیعه یا سنی).ضمن این که گروه‌هایی چند از اقلیت‌های دینی زرتشتی، مسیحی و یهودی[نیازمند منبع] نیز در این استان زندگی می‌کنند.البته اقلیت‌های موجود دراین منطقه عمدتا از افراد مهاجری هستند که بر حسب ضرورت شغلی در این نقاط(بیشتر در بوشهر، جم و عسلویه) مسکن گزیده‌اند.اهل سنت بوشهر نیز بیشتر در قسمت‌های جنوبی استان زندگی می‌کنند(به ویژه در شهرستان کنگان).

اقتصاد

اقتصاد استان به بخش‌های کشاورزی، دامداری، شیلات و تا حدودی به صنعت متکی است. این استان از نظر تولید خرما یکی از استانهای مهم کشور می‌باشد علاوه بر این صید ماهی یکی از مهمترین فعالیتهای اقتصادی مردم این استان را تشکیل می‌دهد. صنایع این استان نیز به دو بخش صنایع دستی و ماشینی تقسیم می‌شوند و مهمترین آنها را صنایع کشتی و لنج سازی، توربافی، کوزه، سفال و... تشکیل می‌دهد. به غیر از شرکت ملی صنایع دریایی و نیروگاه اتمی مالکیت صنایع استان عمدتاً به بخش خصوصی تعلق دارد.

صنایع

بوشهر، پیش از بسیاری از شهرهای مهم ایران دارای صنایع جدیدی از قبیل یخ سازی و برق بوده‌است. مردم بوشهر از اولین ایرانیانی بودند که با مجله و روزنامه آشنا شدند. یکی از نخستین شهرهایی که کارخانه چاپ سنگی را وارد کرد، بوشهر بود؛ از همین رو در بوشهر روزنامه‌های زیادی همچون «مظفری»، «خلیج ایران» و «ندای جنوب» به چاپ و نشر می‌رسید.

هم اکنون استان بوشهر با توجّه به موقعیت استراتژیک خود و داشتن منابع و صنایع مختلفی نظیر نفت و گاز، بویژه میدانهای گازی پارس جنوبی در عسلویه و کنگان و پارس شمالی در دیر، بردخون و شهرستان دشتی به عنوان بزرگ‌ترین منبع مستقل گازی در جهان و وجود پالایشگاه عظیم گاز در جم و نیز دارا بودن یکی از مهم‌ترین ترمینال‌های صادرات نفت خام جهان در جزیره خارک و همچنین اجرای طرح‌های کلان صنعتی از قبیل نیروگاه اتمی بوشهر، کشتی سازی و مانند اینها، انتظار می‌رود در آینده‌ای نزدیک، سیمای خود را به‌عنوان یکی از مناطق مهم صنعتی و اقتصادی جهان تغییر دهد.

نیروگاهها

نیروگاه های‌ گازی‌ تولید برق‌ کنگان‌، بوشهر، خارک‌ و نیروگاه‌ اتمی‌ بوشهر‏، که‌ در صورت‌ بهره‌برداری، بیش‌ از هزار مگاوات‌ برق‌ در فاز اول‌ تولید و به‌ ظرفیت‌ تولید برق‌ کشور می‌افزاید، توان‌ فعلی‌ و اصلی‌ تولید انرژی‌ استان‌ را شامل‌ می‌گردد.

حمل و نقل

راه هوایی

استان بوشهر دارای پنج فرودگاه در شهرهای بوشهر، خارک، عسلویه، بندر امام حسن و جم می‌باشد‎؛ که از این میان، فرودگاه بندر بوشهر جزو سه فرودگاه قدیمی کشور می باشد.ارتباط شهرهای بوشهر و عسلویه با کشورهای حاشیه خلیج فارس به صورت هوایی تعریف شده است.هم اکنون کار مطالعات احداث فرودگاه جدید بوشهر آغاز شده‌است و قرار است این فرودگاه در 25 کیلومتری بندر بوشهر با پنج هزار هکتار وسعت ایجاد گردد.احداث این فرودگاه نیاز 100 سال آینده استان بوشهر را برطرف می‌نماید.فرودگاه جدید بوشهر به گونه‌ای جانمایی شده‌است که در مرکز شش شهر گناوه، برازجان، دلوار، خورموج، اهرم و بوشهر قرار گرفته‌است.

شبکه‌ راه‌های‌ زمینی

عمده‌ترین‌ شبکه‌ راه‌های‌ زمینی‌ استان‌ عبارتند از:

به‌ منظور تسهیل‌ ارتباطات‌ زمینی‌ استان‌ در حال‌ حاضر پروژه‌های‌ بزرگراه‌ جم‌ ـ فیروزآباد، بزرگراه‌ بوشهر ـ شیراز از محور برازجان‌ و جاده‌ اهرم‌ ـ فراشبند و بزرگراه‌ درون‌ استان‌ چغادک‌ ـ عسلویه‌ در حال‌ انجام‌ می‌باشد.

شبکه‌ راه‌آهن‌

مطالعات‌ اجرای‌ پروژه‌ راه‌آهن‌ شیراز ـ بوشهر به‌ پایان‌ رسیده‌ و براساس‌ برنامه‌های‌ ارائه‌ شده‌، این‌ استان‌ از طریق‌ محورفیروزآباد ـ بوشهر به‌ شبکه‌ راه‌آهن‌ سراسری‌ ملحق‌ خواهد شد.طول این مسیر647 کیلومتر است که حدود 300 کیلومتر از آن در حوزه استان بوشهر قرار داشته و در 12 قطعه اجرا خواهد شد.هم اکنون دو قطعه از این قطعات و به طول 100 کیلومتر دردست احداث است. دو قطعه دیگر از این خط آهن نیز به طول 95 کیلومتر در استان فارس در دست احداث می‌باشد.

بنادر

مهم ترین‌ بنادر استان‌ شامل‌ بندر بوشهر، بندر گناوه‌، بندر دیلم‌، بندر ریگ‌، بندر دیر، بندر کنگان‌، بندر نخل تقی‌، بندر عسلویه‌ و بندر عامری‌ می‌باشد. بندر بوشهر با دارا بودن‌ ۷ پست‌ اسکله‌ به‌ طول‌ بیش‌ از ۱۱۷۰ متر، ظرفیت‌ پذیرش‌ کشتی‌های‌ پانزده‌ هزار تنی و تخلیه‌ و بارگیری‌ بیش‌ از ۳ میلیون‌ تن‌ کالا در سال‌ را دارد. این‌ بندر دارای‌ فضایی‌ بالغ‌ بر ۳۷ هزار مترمربع‌ انبار سرپوشیده‌ می‌باشد. اسکله‌ مسافرتی والفجر نیز به‌ جابجایی‌ بار و مسافر میان‌ این‌ استان‌ و کشورهای‌ حاشیه‌ خلیج‌ فارس‌ می‌پردازد.

ره‌آورد :

بناهای تاریخی استان بوشهر :

 

 

جاهای دیدنی استان بوشهر :

باستانی سیراف

بادگیر سیراف

چهره‌های سرشناس :

دینی:

  آیت الله حاج آقا حسین پورفاطمی از سادات با کرامت کاکی

 

ادبی :

هنری :

  • همایون خرم، نوازنده ویولن، موسیقی‌دان و آهنگ‌ساز سرشناس و پژوهشگر موسیقی ایرانی
  • محسن شریفیان، خواننده و آهنگساز و مولف چند کتاب در زمینهٔ موسیقی محلی وتاریخ موسیقی محلی بوشهر
  • حسین کشتکار بوشهری، خواننده
  • رحیم پوردرخش، خواننده و آهنگساز
  • اصغر قربانی، استاد برجسته موسیقی

فرهنگی اجتماعی :

ورزش :

تیم‌های استان در لیگ‌های برتر :

فوتبال:شاهین پارس جنوبی بوشهر

شهرک‌های صنعتی :

در این استان ۱۰ شهرک صنعتی با مساحتی بالغ بر ۱۴۰۰ هکتار وجود دارد. وضعیت شهرک‌ها و نواحی صنعتی در سطح استان بوشهر به شکل زیر است:

  • شهرک صنعتی شماره ۱ بوشهر در ناحیه صنعتی چغادک (بوشهر)
  • شهرک صنعتی شماره ۲ بوشهر در ناحیه صنعتی گزبلند (دشتستان)
  • شهرک صنعتی برازجان
  • شهرک صنعتی اهرم
  • شهرک صنعتی دلوار
  • ناحیه صنعتی بنه گز در تنگستان
  • شهرک صنعتی دیلم در ناحیه صنعتی بویرات (دیلم)
  • شهرک صنعتی بندر ریگ در ناحیه صنعتی عربی (دشتی)
  • شهرک صنعتی خور موج، دیر، کنگان و گناوه، دلوار در ناحیه صنعتی لمبدان (دیر)

مناطق ویژه اقتصادی :

مراکز آموزش عالی و دانشگاه‌ها :

۲۸ مرکز آموزش عالی، مراکز آموزش فنی و حرفه‌ای و مؤسسات تحقیقاتی، نقش مهمی در تأمین نیروی انسانی متخصص مورد نیاز بخش‌های اقتصادی استان و مناطق همجوار ایفا می‌کنند که مهمترین آن‌ها عبارتند از:

  • دانشگاه پیام نور بوشهر
  • دانشگاه خلیج‌فارس
  • دانشگاه علوم پزشکی بوشهر
  • دانشگاه آزاد اسلامی واحد تحصیلات تکمیلی بوشهر
  • دانشگاه آزاد اسلامی واحد عالی شهر
  • دانشگاه آزاد اسلامی برازجان
  • دانشگاه آزاد اسلامی اهرم
  • دانشگاه آزاد اسلامی دلوار
  • دانشگاه آزاد اسلامی خارک
  • دانشگاه پیام نور برازجان
  • دانشگاه آزاد اسلامی خور موج
  • دانشگاه آزاد اسلامی گناوه
  • دانشگاه پیام نور گناوه
  • دانشگاه پیام نور خور موج
  • دانشگاه پیام نور بندر دیر
  • دانشگاه پیام نور اهرم
  • دانشگاه پیام نور بندر عسلویه
  • دانشگاه پیام نور بندر کنگان
  • دانشگاه پیام نور جم
  • دانشگاه آزاد اسلامی بندر دیر
  • مرکز مدیریت آموزش و پرورش
  • مرکز آموزش کشتیرانی
  • دانشگاه جامع علمی کاربردی بوشهر
  • مرکز آموزش عالی شیلات
  • دانشگاه جامع علمی کاربردی کنگان
  • دانشگاه جامع علمی کاربردی عسلویه
  • مرکز آموزش عالی و فنی و حرفه‌ای پسرانه امام خامنه‌ای
  • مرکز آموزش عالی و فنی و حرفه‌ای دخترانه الزهرا
  • مرکز تربیت معلم بنت الهدی
  • مرکز آموزش عالی خرد

منابع :

 

  1. خبرگزاری فارس: رئیس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی کنگان: استان بوشهر ۷۰۷ کیلومتر مرز مشترک با خلیج فارس دارد. ۹۰/۰۱/۳۱
  2. معرفی استان بوشهر معاونت برنامه‌ریزی استان بوشهر
  3. جغرافیای طبیعی و انسانی بوشهر، عبدالحسین کنین، تهران: طلوع دانش (۱۳۸۷)، ص ۴۹ - ۵۳.

پیوند به بیرون :

 

تقدیم به استاد محترم خانم مهندس فراهانی

دانشجویی کارشناسی معماری یاسر پیکار